'Hoeveel van hen zijn inmiddels gesneuveld of gestopt?'

'Hoeveel van hen zijn inmiddels gesneuveld of gestopt?'

Toen Peter Metselaar de documentaire ‘De weg naar Kamp Holland’ aan het kijken was, veerde hij aan het eind even op: in het fragment over de trainingsmissie EUPOL herkende hij zijn oud-student, politieman Abdulhaq. “Wat goed om te zien dat hij daar nog steeds aan het werk is.”

Peter stuurde ons een kort bericht over zijn werkzaamheden als politietrainer in Afghanistan. De Arnhemmer is al 36 jaar politieman. Waarom ging hij naar Afghanistan? Hij schreef: 

Ik had targets: 1. Avontuur, 2. Overdragen van kennis en kunde, 3. Samenwerken met buitenlandse collega’s. Alle drie zijn meer dan voldoende aan bod gekomen.

De EUPOL-missie ging in 2007 van start, met als doel het Afghaanse politie- en justitiële apparaat bij te staan in de zogenaamde transitieperiode (van 2011-2014). Daarna moesten de Afghaanse autoriteiten weer zelf verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid in het land. De training en opleiding die de EU geeft, richt zich op het midden en hoge kader. Nederland leverde tussen 2011 en 2014 een bijdrage aan de missie.

In een telefoongesprek licht Peter zijn ervaringen toe: “EUPOL is een belangrijk onderdeel geweest van de internationale missies in Afghanistan, ook het Nederlandse aandeel daarin. Als je het hebt over het civiele component, dan is de politie echt belangrijk. En dat trainingsprogramma wordt dus nog steeds daar gebruikt, dat zag ik in de documentaire.” 

Link: In de documentaire toont oud-student van de politieacademie Abdulhaq het certificaat dat Nederlandse trainers hem na de EUPOL-cursus overhandigden. Rechts: een foto door Peter Metselaar, een klasje.

Link: In de documentaire toont oud-student van de politieacademie Abdulhaq het certificaat dat Nederlandse trainers hem na de EUPOL-cursus overhandigden. Rechts: een foto door Peter Metselaar, een klasje.

Wanneer trainde je agenten in Afghanistan?

“Ik reisde in februari 2012 naar Afghanistan en kwam in februari 2013 terug. In dat jaar ben ik trouwens wel een aantal keer naar huis gegaan. De politietrainers gingen zo’n acht weken daarheen en daarna konden we twee weken bijtanken. We leefden binnen de compounds, van Kunduz en Kabul. Ik heb me nooit onveilig gevoeld trouwens, dankzij de defensie om mij heen. Maar je leeft wel echt op je tenen.” 

Wie volgens Peter helemaal op hun tenen leefden, waren de Afghaanse politiemensen die hij trainde. “De studenten kwamen in opperste alertheid de klas in, gewapend. Die wapens moesten ze tijdens de les inleveren. De training duurde zo’n vijf weken, met een klas van meestal twaalf studenten. Ik heb dus veel studenten langs zien komen.”

Denk je nog vaak aan de door jou getrainde politiemensen?

“Als ik nu die klassenfoto’s terugzie, denk ik: ‘Hoeveel van hen zijn inmiddels gesneuveld of gestopt? Wie werken er nog?’”

In Nederland was discussie: werden de studenten niet opgeleid om te vechten? Wat denk jij, zouden er studenten zijn overgelopen naar de taliban?

“Tja ... dat idee had je heel soms in de les, dan zat er één persoon tussen van wie je dacht: ‘Die gedraagt zich toch anders, die kijkt op een bepaalde manier uit z’n ogen.’ Maar de meeste deelnemers waren heel hartelijk. Natuurlijk kan iemand zich na afloop van zo’n cursus toch tegen je keren, maar zeker weet je dat nooit. En het was al helemaal niet het algemene gevoel dat ik bij die studenten had.” 

Je kunt discussie voeren over vechtmissie of niet, maar dát is de realiteit: deze mannen gaan tegen de taliban vechten.
— EUPOL-trainer Peter

Wat was wel het algemene gevoel?

“Dat ze onder druk stonden. En dat dreiging en veiligheid echt de grote issues waren voor de Afghanen. De meesten van hen moesten ’s nachts gewoon werken en kwamen overdag naar de les. Ik kan me één geval herinneren: een jongen die ’s ochtends bleek en stilletjes in de klas zat. Toen we het bij hem navroegen, bleek hij de nacht ervoor een aanval te hebben meegemaakt.” 

Een andere anekdote: in de laatste nieuwsbrief die Peter naar zijn familie thuis stuurde (1 februari 2013), beschrijft hij een zelfmoordaanslag waarbij een kolonel uit Kunduz, die aan de training deelnam, omkwam.

De bedreigingen leiden een de climax, afgelopen zaterdag (...) Het is grimmiger geworden in Kunduz. Onrust zaaien middels aanslagen. Vooral onderling posities bepalen. Maar ook de wetenschap dat deze compound eind 2013 gesloten is.

Die Afghaanse politiemensen liepen dus een risico? 

“Zeker. Je moet je realiseren: de politie daar staat aan de checkpoints, de eerste vuurlinie. Ik wist ook terwijl ik daar les stond te geven: ‘Deze mannen gaan tegen de taliban vechten.’ Dan kun je een discussie voeren over een vechtmissie of niet, maar dát is de realiteit. Dat wist ik toen ik naar Afghanistan ging. Een van de trainingen die wij daar gaven was community policing, wat de wijkagent in Nederland doet. Maar in Afghanistan geldt een andere structuur: de stamoudste is eigenlijk vergelijkbaar met de wijkagent. De politie heeft in Afghanistan héél andere taken. Toch hebben we het met onze studenten ook gehad over thema’s als gender en human rights, dat is ook belangrijk.”

Wat blijft: dat trainingsprogramma wordt nu nog gebruikt en dat doet me veel goed.
— EUPOL-trainer Peter

Zo vertelt Peter trots over de Afghaanse vrouwelijke trainers die onder zijn  leiding, zelf mannen trainden. “Dat waren echt sterke vrouwen. Het was er eerst maar eentje. We merkten al snel dat dat lastig was voor haar, om alleen voor de klas te staan. Ze stelde zelf voor een vrouwelijk collega erbij te nemen, daarna ging het perfect.”

Je bent alweer ruim drie jaar terug.

“Dat terugkomen was verschrikkelijk, ik heb mijn draai nóg niet gevonden. Ik kreeg daar zoveel energie, de studenten en trainers stonden ervoor open van elkaar te leren. Over het algemeen geldt ook dat je hier in Nederland alles gaat relativeren. Als ik nu weer naar Afghanistan kon om mensen te trainen, zou ik het zo weer doen. Ik moet erbij zeggen dat ik toen ook veel steun kreeg van het thuisfront, dat is erg belangrijk. Wat blijft: dat trainingsprogramma wordt nu nog gebruikt en dat doet me veel goed.”

Dat laatste is ook een van de conclusies in de Eindavaluatie Geïntegreerde Politiemissie. Dat stamt uit 2014 en werd opgesteld na beëindiging van de EUPOLmissie. Met 40 tot 50 politiefunctionarissen die gedurende de gehele missieduur betrokken waren bij EUPOL, leverde Nederland volgens dat rapport een van de grootste personele bijdragen aan EUPOL.

Sinds 2012 gaven Afghaanse trainers zelf les op de centra, onder begeleiding van de EUPOL-instructeurs. Nederlandse politiefunctionarissen stelden curricula op voor een basis- en vervolgcursussen. Het Afghaanse ministerie voor Binnenlandse Zaken heeft die curricula landelijk geaccrediteerd. De evaluatie concludeert dat het succes van de trainingen "valt of staat met de bereidheid van Afghaanse autoriteiten om hierin te investeren."

De hele EUPOLmissie is inmiddels beëindigd.

“En eigenlijk merkte je direct: zodra alle provinciale trainingspunten opgeheven werden, ging het achteruit.”

Houd je de situatie in Afghanistan nu in de gaten?

“Ik blijf een beetje op de hoogte via onze tolk destijds, die nu in Nederland asiel heeft. In het voorjaar is bijvoorbeeld veel gevochten bij Kunduz airport, wat een strategisch belangrijke plek is en waar een politiepost is. Die politiemensen hebben echt voor het leven gevochten tegen de taliban. Dan wordt nog maar eens bevestigd wat het belang is van de politiemensen daar.”

geel.png
EUPOL-trainer Peter Metselaar met de twee vrouwelijke trainers die hij op de politieacademie onder zijn hoede had. Op ons Instagram-account deelt Peter meer foto's van zijn trainingsmissie in Kunduz en Kabul. 

EUPOL-trainer Peter Metselaar met de twee vrouwelijke trainers die hij op de politieacademie onder zijn hoede had. Op ons Instagram-account deelt Peter meer foto's van zijn trainingsmissie in Kunduz en Kabul.